Umarız EVA formülü nedir ile ilgili bu içerik aradığınız bilgileri karşılamıştır; Alserinsaat ile kalın.
EVA Formülü Nedir? Kârın Ötesinde Değer Yaratmanın Tarihsel Hikâyesi
Merhaba! EVA formülü nedir ile ilgili sağlam ve anlaşılır bilgiler için Alserinsaat içeriğine göz atın.
Geçmişe dönüp baktığımızda, bugün kullandığımız finansal kavramların çoğunun aslında eski bir soruya yeni cevaplar verdiğini fark etmek mümkün: Bir işletme gerçekten ne zaman değer yaratır?
19. yüzyıl: Kâr yeterli miydi?
EVA’nın, yani Economic Value Added (Ekonomik Katma Değer) yaklaşımının kökleri 20. yüzyılın sonundaki finans literatüründen daha eskidir. Temel fikir, işletmenin yalnızca muhasebe kârına değil, kullandığı sermayenin maliyetine de bakılması gerektiğidir.
Alfred Marshall, Principles of Economics adlı eserinde işletmenin kazancının sermayenin cari faiz maliyetini aşması gerektiğini vurguluyordu. Marshall’ın ifadesiyle, girişimci faaliyetini sürdürmek için toplam net kazancının sermayenin cari faizini aşmasını bekler.
Econlib
+1
Belgelere dayalı yorum: Bu yaklaşım, EVA’nın bugünkü formülünü doğrudan ortaya koymasa da onun mantıksal öncülünü taşır: sermaye bedelsiz değildir ve kârın anlamlı olabilmesi için sermayenin fırsat maliyetinin dikkate alınması gerekir.
1920’ler: Büyük şirketler ve yeni hesaplama ihtiyacı
yüzyılın başlarında sanayileşme, büyük ve çok bölümlü şirketlerin yükselişini hızlandırdı. Artık işletme sahipleri her kararı doğrudan kendileri veremiyor; profesyonel yöneticiler, bölümler ve yatırım kararları giderek önem kazanıyordu.
Ekonomi ve işletme tarihçisi Alfred D. Chandler Jr., bu dönüşümü modern şirketlerde yönetimin “görünür elinin” yükselişi olarak yorumladı. Chandler’a göre 19. yüzyılın küçük işletmelerinden farklı olarak modern şirket, karmaşık faaliyetleri profesyonel yönetim aracılığıyla koordine ediyordu.
JSTOR
+1
Aynı dönemde General Motors’un şirket bölümlerini değerlendirirken artık gelirden sermaye maliyetini düşen residual income yaklaşımını kullandığı biliniyor. CFA Institute da bu uygulamayı 1920’lere kadar götürüyor.
CFA Institute
Buradaki tarihsel kırılma önemlidir: şirket büyüdükçe “ne kadar kazandık?” sorusu tek başına yetersiz kalmaya başladı; “kullandığımız sermayeye kıyasla ne kadar kazandık?” sorusu öne çıktı.
1950–1980: Sermaye maliyetinin merkeze yerleşmesi
1950’lerden itibaren finans teorisi, yatırım kararlarını sermaye maliyeti ve değer yaratma kavramlarıyla daha sistematik biçimde açıklamaya başladı. 1958’de Franco Modigliani ve Merton Miller’ın sermaye maliyeti ve şirket değeri üzerine çalışması, modern kurumsal finansın önemli dönemeçlerinden biri oldu.
Stern Value Management
Bu entelektüel ortamda işletme performansını yalnızca muhasebe kârıyla ölçmenin sınırları daha görünür hale geldi.
Birincil kaynak niteliğindeki finans literatürünün gösterdiği temel fikir şuydu: Bir yatırımın getirisi, onu finanse etmek için katlanılan maliyetten yüksek değilse, muhasebe açısından kâr ortaya çıksa bile ekonomik anlamda yeni bir değer yaratılmayabilir.
1980’ler ve 1990’lar: EVA’nın ortaya çıkışı
1982’de Joel Stern ve Bennett Stewart tarafından kurulan Stern Stewart & Co., bu eski “artık gelir” fikrini modern şirket yönetiminin merkezine taşıdı.
Stern Value Management
+1
1990’larda kavram hızla yayıldı. Fortune dergisinin 1993 tarihli haberi, Coca-Cola, AT&T, Quaker Oats ve başka büyük şirketlerin EVA yaklaşımına yöneldiğini aktarıyor. Aynı haberde EVA, işletmenin “gerçek kârlılığını” ölçmeye yönelik bir yöntem olarak tanımlanıyordu.
CNN Money
EVA formülü bu düşünceyi oldukça sade biçimde ifade eder:
EVA = NOPAT − (WACC × Yatırılmış Sermaye)
Burada:
NOPAT: Vergi sonrası net faaliyet kârıdır.
WACC: Ağırlıklı ortalama sermaye maliyetidir.
Yatırılmış Sermaye: İşletmenin faaliyetlerini sürdürmek için kullandığı sermayedir.
Aynı formül başka bir biçimde şöyle yazılabilir:
EVA = (ROIC − WACC) × Yatırılmış Sermaye
Yani şirketin sermaye getirisi (ROIC) sermaye maliyetinden yüksekse EVA pozitiftir ve ekonomik değer yaratılmıştır. Düşükse, muhasebe kârı bulunsa bile ekonomik değer yok ediliyor olabilir.
Stern School of Business
+1
2000’ler: EVA’nın sınırları ve tartışmalar
EVA’nın yükselişi aynı zamanda yeni bir tartışma başlattı. Çünkü gerçek ekonomik kârı ölçmek için muhasebe verilerini düzeltmek gerekebiliyordu. Araştırmalarda faaliyet kiralamalarının, Ar-Ge harcamalarının, şerefiye ve tek seferlik giderlerin nasıl ele alınacağı gibi konuların EVA hesabını önemli ölçüde değiştirebildiği gösterildi.
Stern School of Business
+1
Belgelere dayalı yorum: Bu nedenle EVA yalnızca mekanik bir formül değildir. Kullanılan sermayenin nasıl tanımlandığı, NOPAT’ın hangi muhasebe düzeltmeleriyle hesaplandığı ve WACC’ın nasıl belirlendiği sonuç üzerinde belirleyicidir.
Bu nokta, günümüzde finansal tabloları okurken özellikle önemlidir: tek bir oran veya gösterge, şirketin ekonomik gerçekliğinin tamamını anlatamaz.
Bugün: Geçmişin sorusu hâlâ geçerli mi?
Bugünün teknoloji şirketlerinden geleneksel sanayi işletmelerine kadar temel soru değişmedi: Sermayeye verilen getiriden daha fazlasını üretebiliyor muyuz?
EVA’nın gücü de burada ortaya çıkar. Satışların büyümesi, net kârın yükselmesi veya hisse başına kazancın artması olumlu görünebilir. Fakat sermaye maliyeti daha hızlı yükseliyorsa şirket aslında değer kaybediyor olabilir. CFA Institute da EVA’yı residual income kavramının ticari bir uygulaması olarak tanımlıyor.
CFA Institute
Tarih bize başka bir şey daha söylüyor. Chandler’ın modern şirket tarihine ilişkin gözlemleri, finansal ölçümlerin yalnızca rakamlardan ibaret olmadığını hatırlatıyor: Büyük şirketlerin ortaya çıkışı, yönetim biçimlerini, sermaye tahsisini ve ekonomik kararların nasıl alındığını da değiştirdi.
JSTOR
+1
Belki bugün EVA’ya bakarken asıl sorumuz şu olmalı: Bir şirket gerçekten büyüyor mu, yoksa yalnızca daha fazla sermaye kullanarak daha büyük mü görünüyor?
Ve daha kişisel bir soru: Bir yatırımın ya da şirketin başarısını yalnızca “ne kadar kazandırdı?” diye ölçmek yerine, “kullandığı kaynakların bedelini de karşıladı mı?” diye sormaya ne zaman başladık?
EVA’nın tarihsel önemi tam da burada yatıyor. Formül kısa olabilir; fakat arkasındaki düşünce, iki yüzyıla yayılan bir dönüşümü özetler: kâr etmek ile değer yaratmak aynı şey değildir.